Informujemy, że strona holistic-polska.pl zaktualizowała Politykę Prywatności. Przetwarzamy Twoje dane wyłącznie w sposób konieczny do udzielenia usługi na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Pełna treść dokumentu znajduje się > TUTAJ <
Informujemy również, że aby zapewnić jak najlepszą obsługę naszej strony korzystamy z plików cookies. Szanujemy prywatność i przypominamy o możliwości dokonania zmian ustawień dotyczących cookies. Jeśli nie wyrażasz na to zgody możesz wyłączyć obsługę cookies w ustawieniach Twojej przeglądarki.
Kliknij Akceptuję aby przejść do strony.
Czy wiesz, że mikroflora jelitowa wpływa nie tylko na trawienie i odporność, ale także na naszą zdolność do pozbywania się chemikaliów z organizmu? Nowe badania z Cambridge pokazują, że niektóre bakterie jelitowe mogą wiązać i usuwać z organizmu PFAS – tzw. „wieczne chemikalia”, czyli grupa syntetycznych chemikaliów, które są bardzo trwałe, nie rozkładają się łatwo w środowisku i kumulują się w organizmach. Wyniki te otwierają zupełnie nowe możliwości wykorzystania korzystnych bakterii jelitowych (probiotyków) jako wsparcia dla procesów detoksykacyjnych organizmu.
CZYM SĄ PFAS – I DLACZEGO SĄ PROBLEMATYCZNE?
PFAS to duża grupa syntetycznych chemikaliów stosowanych w celu nadania materiałom właściwości wodoodpornych, odpornych na zabrudzenia i tłuszcz. Występują one m.in. w kosmetykach, odzieży funkcyjnej, opakowaniach żywności, pianach gaśniczych oraz patelniach z powłoką nieprzywierającą. PFAS nazywane są także „wiecznymi chemikaliami”, ponieważ rozkładają się niezwykle wolno, przez co mogą gromadzić się zarówno w środowisku, jak i w naszych organizmach. Podejrzewa się, że wysokie poziomy PFAS mogą wpływać na układ odpornościowy i hormonalny oraz zwiększać ryzyko niektórych chorób (1). Ponieważ PFAS są obecnie wykrywane w wodzie pitnej i żywności, trudno całkowicie uniknąć ekspozycji – co sprawia, że badania nad naturalnymi mechanizmami obronnymi organizmu są szczególnie istotne.
BADANIE Z CAMBRIDGE: BAKTERIE JELITOWE, KTÓRE WYŁAPUJĄ PFAS
Nowe badanie z Cambridge pokazuje, że niektóre bakterie jelitowe mogą wychwytywać i wiązać PFAS, zapobiegając ich wchłanianiu przez organizm. Naukowcy sprawdzali, czy ludzkie bakterie jelitowe są w stanie absorbować chemikalia dostające się do organizmu wraz z pożywieniem. Wyniki wykazały, że niektóre bakterie mogą szybko i w dużych ilościach pobierać PFAS – w niektórych przypadkach nawet do 50% ilości PFAS, na którą są narażone.
Wewnątrz komórek bakteryjnych PFAS gromadzą się w gęstych „kroplach”, często w znacznie wyższych stężeniach niż w otaczającym środowisku jelitowym. W badaniu wykorzystano myszy zarówno z ludzką mikroflorą jelitową, jak i bez niej. Myszy z prawidłową florą jelitową wydalały znacznie więcej PFAS niż myszy pozbawione bakterii jelitowych. Sugeruje to, że mikroflora jelitowa może działać jak biologiczny filtr: bakterie wychwytują PFAS, zanim substancje te przenikną przez ścianę jelita do krwi (2).
Wcześniej wiadomo było, że bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium mogą chronić przed toksynami środowiskowymi i metalami ciężkimi. Badania pokazują, że bakterie te mogą wiązać w jelitach takie substancje jak kadm, ołów czy niektóre pestycydy, zmniejszając ich wchłanianie przez organizm (3,4). W przypadku PFAS wcześniejsze obserwacje dotyczące Lactobacillus i Bifidobacterium wskazywały jednak jedynie na ograniczone i powierzchowne wiązanie, a obecnie brakuje dowodów, że bakterie te mogą realnie zmniejszać obciążenie organizmu PFAS (5,6,7). Zgodnie z badaniem z Cambridge, najlepiej PFAS wychwytują bakterie Gram-ujemne z grupy Bacteroidota. W szczególności chodzi o gatunki Bacteroides uniformis, Bacteroides thetaiotaomicron, Phocaeicola vulgatus oraz Parabacteroides merdae – bakterie naturalnie występujące w jelicie grubym (2).
Nasza ekspozycja na PFAS jest stała i pochodzi z wielu źródeł: wody pitnej, żywności, tekstyliów, kosmetyków i opakowań.
CZY PROBIOTYKI MOGĄ STAĆ SIĘ PRZYSZŁĄ OCHRONĄ PRZED PFAS?
Naukowcy pracują obecnie nad wyizolowaniem najskuteczniejszych szczepów wiążących PFAS w celu opracowania probiotycznego suplementu diety. Celem jest zidentyfikowanie bakterii, które skutecznie wiążą PFAS, potrafią przetrwać przejście przez układ pokarmowy, a następnie są wydalane w niezmienionej postaci wraz z PFAS w kale. Taki suplement mógłby zapewnić dodatkową ochronę osobom, które naturalnie mają niewystarczające ilości tych bakterii. Badania są jednak na wczesnym etapie i skuteczność musi zostać potwierdzona u ludzi.
JAK MIKROFLORA JELITOWA MOŻE WSPIERAĆ DETOKS PFAS
Mikroflora jelitowa może wspierać detoksykację PFAS w organizmie poprzez trzy główne mechanizmy (2):
- Wiązanie z ścianami komórkowymi bakterii – niektóre bakterie mają hydrofobowe, „lubiące tłuszcz” powierzchnie, do których PFAS łatwo się przyczepiają.
- Bioakumulacja i „uwięzienie” – bakteria pobiera PFAS do wnętrza komórki i może zatrzymywać go przez kilka dni.
- Zwiększona perystaltyka jelit i wydalanie – bogata i dobrze funkcjonująca mikroflora jelitowa zapobiega zaparciom, dzięki czemu mniej PFAS zdąży się wchłonąć.
ŻYWNOŚĆ, KTÓRA MOŻE WSPIERAĆ PRACĘ MIKROFLORY JELITOWEJ
Choć nie jesteśmy w stanie całkowicie „odtruć” PFAS, dieta bogata w korzystne bakterie i błonnik może wspierać mikroflorę jelitową i wzmacniać naturalne funkcje wydalnicze jelit (8,9,10). Fermentowane produkty spożywcze, takie jak jogurt, kiszona kapusta i inne kiszone warzywa, zawierają bakterie kwasu mlekowego – rodzaj pożytecznych bakterii wspierających zrównoważoną mikroflorę jelitową. Błonnik pochodzący m.in. z cebuli, czosnku, szparagów, topinamburu, fasoli, owsa, nasion, orzechów oraz owoców, jagód i warzyw sprzyja równowadze mikroflory jelitowej, stanowiąc „pokarm” dla dobrych bakterii (11).
Innym ważnym zaleceniem jest spożywanie żywności o działaniu przeciwzapalnym, która sprzyja zarówno zdrowej mikroflorze jelitowej, jak i silnej błonie śluzowej jelit. Około 70% układu odpornościowego znajduje się w jelitach, a dieta przeciwzapalna może pomóc zmniejszyć stan zapalny i utrzymać odporność w równowadze (12,13). Warto zwiększyć spożycie kwasów tłuszczowych omega-3 z tłustych ryb, oleju z alg, orzechów włoskich, siemienia lnianego oraz mięsa z chowu pastwiskowego, a także kolorowych warzyw i jagód. Należy natomiast ograniczyć ilość kwasów tłuszczowych omega-6 z olejów roślinnych, takich jak rzepakowy, słonecznikowy, kukurydziany, sojowy i arachidowy, a także spożycie cukru i szybkich węglowodanów.
MIKROFLORA JELITOWA – WAŻNA, ALE NIEWYSTARCZAJĄCA LINIA OBRONY
Nasza ekspozycja na PFAS jest stała i pochodzi z wielu źródeł: wody pitnej, żywności, tekstyliów, kosmetyków i opakowań. Dlatego mikroflora jelitowa może być cenną częścią rozwiązania, ale nie stanowi pełnej odpowiedzi. Badania z Cambridge są jednak dużym krokiem naprzód. Pokazują, że organizm może już posiadać wrodzony mechanizm obronny przeciw PFAS – i że możemy go wzmocnić, wspierając bogatą i zrównoważoną mikroflorę jelitową.
Maja Stål
terapeutka żywieniowa i analityk biomedyczny
Holisic Sweden AB
REFERENCJE
Yeoh CSL., et al. Per- and poly-fluoroalkyl substances (PFAS) and human health: a review of exposure routes and potential toxicities across the lifespan. Environ Toxicol Chem. 2025 Oct 1;44(10):2754–2786. doi: 10.1093/etojnl/vgaf172.
3. Massoud R, Zoghi A. The Bifidobacterium Species Capacity for Food Bio-Decontamination. Short Communication. 2023;1(4). Published February 9, 2023.
4. Abdel-Megeed RM. Probiotics: a promising generation of heavy metal detoxification. Biological Trace Element Research. 2021;199:2406–2413. https://doi.org/10.1007/s12011-020-02350-1
6. Liu M., et al. Dietary administration of probiotic Lactobacillus rhamnosus modulates the neurological toxicities of perfluorobutanesulfonate in zebrafish. Environmental Pollution. 2020;265(B):114832.
8. Inoue R., et al. Effects of Dietary Fiber Supplementation on Gut Microbiota and Bowel Function in Healthy Adults: A Randomized Controlled Trial. Microorganisms. 2025 Sep 5;13(9):2068.
9. Wastyk HC., et al. Gut-microbiota-targeted diets modulate human immune status. Cell. 2021 Aug 5;184(16):4137-4153.e14.
10. Taylor BC et al., Fermented-food diet increases microbiome diversity, decreases inflammatory markers, Stanford Medicine (2021).
11. Park I. & Mannaa M., Fermented Foods as Functional Systems: Microbial Communities and Metabolites Influencing Gut Health and Systemic Outcomes, Foods (2025). DOI:10.3390/foods14132292.
12. Randeni N, Bordiga M, Xu B. A Comprehensive Review of the Triangular Relationship among Diet-Gut Microbiota-Inflammation. Int J Mol Sci. 2024 Aug 29;25(17):9366. doi: 10.3390/ijms25179366.
13. Wiertsema SP., et al. The Interplay between the Gut Microbiome and the Immune System in the Context of Infectious Diseases throughout Life and the Role of Nutrition in Optimizing Treatment Strategies. Nutrients. 2021 Mar 9;13(3):886. doi: 10.3390/nu13030886.