Gdy pojawia się słońce, wiele osób chce cieszyć się ciepłem i uzyskać równomierną, złocistą opaleniznę bez poparzeń. Ochrona przeciwsłoneczna, taka jak krem z filtrem, odpowiednia odzież i przebywanie w cieniu, to ważne elementy bezpiecznego korzystania ze słońca. Skórę można jednak wspierać także od wewnątrz – poprzez składniki odżywcze i antyoksydanty wspomagające jej naturalne mechanizmy obronne.

Co dzieje się ze skórą podczas opalania?

Podczas ekspozycji na słońce skóra narażona jest na promieniowanie UVA i UVB. Promienie UVA przenikają głębiej w skórę, natomiast UVB odpowiada głównie za poparzenia słoneczne. Oba typy promieniowania mogą uszkadzać skórę i przyczyniać się do stresu oksydacyjnego (1).

Gdy promieniowanie UVB dociera do skóry, aktywuje określone komórki skóry – melanocyty, które produkują melaninę. To właśnie ona odpowiada za brązowy kolor skóry po opalaniu. Melanina transportowana jest do powierzchni skóry, gdzie działa jak naturalna ochrona, pochłaniając promieniowanie UV. Melanina nie tylko chroni fizycznie, ale ma również właściwości antyoksydacyjne i może pomagać neutralizować wolne rodniki w skórze (2).

Przy intensywnej ekspozycji na słońce system ochronny skóry może zostać przeciążony, co prowadzi do zaczerwienienia i podrażnienia. Promieniowanie UV może wtedy powodować uszkodzenia DNA komórek skóry oraz przyczyniać się do rozpadu kolagenu i elastyny, co z czasem może wpływać na elastyczność skóry i sprzyjać przedwczesnym oznakom starzenia. Długotrwała i powtarzająca się ekspozycja na słońce jest jednym z czynników zwiększających ryzyko uszkodzeń skóry (3,4).

Jednocześnie słońce ma wiele korzyści zdrowotnych. Jest naszym najważniejszym źródłem witaminy D, która m.in. wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz pomaga utrzymać zdrowe kości i prawidłową pracę mięśni (5).

Światło słoneczne może również wpływać na nasz nastrój. Kiedy nasze oczy są wystawione na światło dzienne, oddziałuje ono na układ sygnałowy mózgu, zwiększając poziom serotoniny i przyczyniając się do uczucia spokoju oraz dobrego samopoczucia. Może to wspierać nastrój, równowagę psychiczną i dodawać energii na co dzień (6).

Światło słoneczne pomaga także regulować rytm dobowy poprzez wpływ na produkcję melatoniny, która odgrywa istotną rolę w jakości snu (7).

Ponadto promieniowanie słoneczne może oddziaływać na układ odpornościowy. Oprócz stymulowania produkcji witaminy D, promieniowanie UV wpływa na procesy immunologiczne zachodzące w skórze i jest wykorzystywane medycznie w leczeniu niektórych schorzeń dermatologicznych (8).

Słońce jest jednocześnie niezbędne do życia i potencjalnie szkodliwe – kluczem jest zachowanie równowagi. Rozumiejąc biologię skóry, korzystając ze słońca świadomie i wspierając skórę od wewnątrz, można uzyskać bardziej równomierną i trwalszą opaleniznę, jednocześnie dbając o długoterminowe zdrowie skóry.

Czy można chronić skórę od wewnątrz?

Kiedy skóra jest wystawiona na działanie promieni UV, powstają wolne rodniki prowadzące do stresu oksydacyjnego. To właśnie ten proces może uszkadzać DNA komórek skóry oraz aktywować enzymy rozkładające kolagen i elastynę (3,4).

Badania pokazują, że niektóre składniki odżywcze mogą wpływać na reakcję skóry na promieniowanie UV (9,10). Szczególnie ważną rolę odgrywają antyoksydanty. Występują one naturalnie m.in. w owocach, warzywach i jagodach, a niektóre składniki odżywcze takie jak witamina C, które również działają przeciwutleniająco.

Antyoksydanty mogą neutralizować wolne rodniki i tym samym pomagać zmniejszać stres oksydacyjny w skórze. W badaniach zaobserwowano, że spożywanie antyoksydantów może ograniczać zaczerwienienie skóry po ekspozycji na słońce (11).

Oprócz antyoksydantów istnieją również składniki odżywcze zaangażowane w proces pigmentacji skóry, a także białka strukturalne, takie jak kolagen i keratyna, które wspierają budowę i funkcjonowanie skóry. Dostarczanie tych składników może wspierać jakość i odporność skóry, co pośrednio może pomagać jej lepiej radzić sobie z działaniem promieni słonecznych (12,13,14,15).

OPALAJ SIĘ ROZSĄDNIE

W naszej szerokości geograficznej słońce jest najsilniejsze od maja do sierpnia to również najlepszy okres do produkcji witaminy D w skórze.

Kremy przeciwsłoneczne chronią przed promieniowaniem UV. Niektóre chemiczne filtry UV są jednak przedmiotem dyskusji zarówno pod kątem wpływu na skórę, jak i środowisko, dlatego wiele osób preferuje filtry mineralne/fizyczne (19). Niezależnie od rodzaju stosowanej ochrony przeciwsłonecznej może ona wpływać na produkcję witaminy D poprzez ograniczenie ekspozycji skóry na promieniowanie UVB (20).

Aby pobudzić produkcję witaminy D, korzystne może być krótkotrwałe przebywanie na słońcu bez ochrony przeciwsłonecznej. Dla wielu osób wystarczy od 5 do 30 minut, w zależności od typu skóry, pory roku i powierzchni odsłoniętej skóry (21).

Jednocześnie ważne jest stopniowe przyzwyczajanie skóry do słońca, szczególnie po okresach ograniczonej ekspozycji. Unikaj poparzeń i podczas dłuższego przebywania na słońcu chroń skórę kremem z filtrem, odzieżą lub przebywając w cieniu.

Jako uzupełnienie zdrowa dieta, antyoksydanty oraz składniki takie jak kolagen, keratyna i melanina mogą wspierać skórę, np. w postaci suplementów takich jak Sun Support.

Słońce jest zarówno niezbędne do życia, jak i potencjalnie szkodliwe – kluczem jest równowaga. Rozumiejąc biologię skóry, korzystając ze słońca świadomie i wspierając skórę od wewnątrz, możesz uzyskać bardziej równomierną i trwałą opaleniznę, jednocześnie dbając o długoterminowe zdrowie skóry.

Warto zacząć wspierać skórę od wewnątrz odpowiednio wcześnie – najlepiej co najmniej kilka tygodni przed planowaną ekspozycją na słońce – aby lepiej korzystać z dobroczynnych właściwości słońca.

Maja Stål
dietetyczka i analityczka biomedyczna
Holistic Sweden

Źródła

1. Dunaway S., et al. Natural Antioxidants: Multiple Mechanisms to Protect Skin From Solar Radiation. Front Pharmacol. 2018 Apr 24;9:392.
2. Herrling T, Jung K, Fuchs J. The role of melanin as protector against free radicals in skin and its role as free radical indicator in hair. Spectrochim Acta A Mol Biomol Spectrosc. 2008 May;69(5):1429-35.
3. Wei M., et al. Role of reactive oxygen species in ultraviolet-induced photodamage of the skin. Cell Div. 2024 Jan 12;19(1):1.
4. Matsumura Y, Ananthaswamy HN. Current insights and future perspectives of ultraviolet radiation (UV) exposure: friends and foes to the skin and beyond the skin. Photochem Photobiol Sci. 2004;3(8):673–680.
5. Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007;357(3):266–281.
6. Lambert GW et al. Effect of sunlight and season on serotonin turnover in the brain. Lancet. 2002;360(9348):1840–1842.
7. Czeisler CA, Gooley JJ. Sleep and circadian rhythms in humans. Cold Spring Harb Symp Quant Biol. 2007;72:579–597.
8. Hart PH et al. Ultraviolet radiation-induced immunosuppression: implications for disease. Photochem Photobiol Sci. 2011;10(2):215–221.
9. Stahl W., et al. Carotenoids and carotenoids plus vitamin E protect against ultraviolet light-induced erythema in humans. Am J Clin Nutr. 2000 Mar;71(3):795-8.
10. Anbualakan K., et al. Scoping Review on the Effects of Carotenoids and Flavonoids on Skin Damage Due to Ultraviolet Radiation. Nutrients. 2022 Dec 24;15(1):92.
11. Baswan SM., et al. Orally administered mixed carotenoids protect human skin against ultraviolet A-induced skin pigmentation: A double-blind, placebo-controlled, randomized clinical trial. Photodermatol Photoimmunol Photomed. 2020 May;36(3):219-225.
12. Pharmascan Clinical Study n°14E1495. Effect of Melaline® supplementation (650 mg/day) on skin pigmentation parameters following UV exposure. Randomized clinical evaluation on 33 subjects with skin phototype II–III. Dermscan / Kerat’Innov.
13. Pu SY., et al. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023 Apr 26;15(9):2080.
14. De Miranda RB, Weimer P, Rossi RC. Collagen supplementation for skin and musculoskeletal health: an umbrella review of meta-analyses on elasticity, hydration, and structural outcomes. Aesthet Surg J Open Forum. 2023;5:ojad018.
15. Tursi F., et al. The Effects of an Oral Supplementation of a Natural Keratin Hydrolysate on Skin Aging: A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled Clinical Study in Healthy Women. J Cosmet Dermatol. 2025 Jan;24(1):e16626.
16. Puglia C., et al. Protec­tive effect of red orange extract supplementation against UV-induced skin damages: photoaging and solar lentigines. J Cosmet Dermatol. 2014;13:151–157.
17. Nobile V., et al. Photoprotective and anti-aging effects of a standardized red orange (Citrus sinensis (L.) Osbeck) extract in Asian and Caucasian subjects: a randomized, double-blind, controlled study. Nutrients. 2022;14:2241.
18. Lascari AD. Carotenemia. A review. Clin Pediatr (Phila). 1981 Jan;20(1):25-9.
19. Siller A., et al. Update About the Effects of the Sunscreen Ingredients Oxybenzone and Octinoxate on Humans and the Environment. Plast Surg Nurs. 2018 Oct/Dec;38(4):158-161.
20. Neale RE., et al. The effect of sunscreen on vitamin D: a review. Br J Dermatol. 2019 Nov;181(5):907-915.
21. Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007;357(3):266–281.