Dla osób, które chcą ograniczyć narażenie na chemikalia, ale nie zawsze mają możliwość wyboru produktów ekologicznych, istnieje lista „Clean Fifteen” – zestawienie konwencjonalnie uprawianych produktów zawierających najmniejsze ilości pozostałości pestycydów. Niestety, nie ma dokładnego odpowiednika tej listy dla owoców i warzyw dostępnych na szwedzkim rynku, ale Szwedzki Urząd ds. Żywności (Livsmedelsverket) opublikował w 2023 roku zestawienie upraw, które generalnie są mniej pryskane.

Spożywanie dużych ilości owoców i warzyw to istotny element zdrowego stylu życia. Ale w jaki sposób pestycydy wpływają na nasze wybory? Dla tych, którzy chcą ograniczyć kontakt z chemikaliami bez konieczności zawsze wybierać produkty ekologiczne, powstała lista „Clean Fifteen” – zestawienie konwencjonalnie uprawianych produktów, które zawierają najmniej pozostałości środków ochrony roślin. Niestety, nie ma dokładnego odpowiednika dla rynku szwedzkiego, jednak według Livsmedelsverket istnieje lista upraw, które są ogólnie mniej narażone na oprysk

CZYM JEST CLEAN FIFTEEN?

„Clean Fifteen” to coroczna lista publikowana przez amerykańską organizację Environmental Working Group (EWG), która klasyfikuje 15 owoców i warzyw zawierających najniższe poziomy pozostałości pestycydów. Choć lista oparta jest na danych z USA, stanowi wskazówkę również dla konsumentów w Szwecji i Europie.

CLEAN FIFTEEN 2025

Zgodnie z najnowszym raportem EWG, następujące produkty uznawane są za najczystsze:

• Ananas
• Kukurydza
• Awokado
• Papaja
• Cebula
• Mrożony groszek
• Szparagi
• Kapusta
• Arbuz
• Kalafior
• Banan
• Mango
• Marchew
• Pieczarki
• Kiwi

Produkty te wykazały bardzo niskie poziomy pozostałości pestycydów, co czyni je bezpiecznym wyborem nawet wtedy, gdy nie pochodzą z upraw ekologicznych.

PERSPEKTYWA SZWEDZKA

W Szwecji nie istnieje oficjalny odpowiednik listy EWG, jednak według Livsmedelsverket oraz innych źródeł, niektóre produkty są generalnie mniej pryskane, na przykład:

• Cebula
• Kapusta
• Szparagi
• Bakłażan
• Kalafior
• Bataty (słodkie ziemniaki)

PERSPEKTYWA POLSKA

W Polsce nie funkcjonuje bezpośredni odpowiednik amerykańskiej listy „Clean Fifteen”, jednak dane z badań Państwowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) wskazują, że część owoców i warzyw uprawianych w kraju zawiera bardzo niskie lub wręcz śladowe ilości pozostałości pestycydów.

Do produktów, które w polskich warunkach zazwyczaj zawierają mniej pozostałości środków ochrony roślin, zaliczają się m.in.:

• Cebula
• Kapusta
• Buraki
• Marchew
• Groch i fasola (suszone)
• Dynia
• Bakłażan
• Cukinia

WSKAZÓWKI DLA ŚWIADOMYCH WYBORÓW

• Wybieraj produkty ekologiczne: W przypadku produktów, które są znane z wysokiego poziomu oprysków, takich jak truskawki i jabłka, warto wybierać wersje ekologiczne. Warto pamiętać, że warzywa i owoce z grubą skórką lepiej chronią wnętrze i pochłaniają mniej pestycydów.
• Dokładnie myj: Płucz owoce i warzywa pod bieżącą wodą, aby zmniejszyć ilość pozostałości pestycydów.
• Urozmaicaj dietę: Spożywanie różnorodnych produktów zmniejsza ryzyko przyjmowania zbyt dużych ilości konkretnego pestycydu.

Świadomość, które owoce i warzywa zawierają najmniej środków ochrony roślin, może pomóc ci podejmować zdrowsze decyzje.

Odniesienia:

1. Environmental Working Group (EWG). 
2. Livsmedelsverket (Sverige). Bekämpningsmedelsrester i livsmedel – Rapport 2023 (baserat på 2021 års stickprover)
3. Naturskyddsföreningen. Så mycket besprutas frukt och grönt – och vad du kan göra åt det https://www.naturskyddsforeningen.se/artiklar/sa-mycket-besprutas-din-mat/
4. https://www.bodilleijonklo.se/2020/10/25/ekologisk-guide/