Jesienny spadek nastroju i energii? Dieta i suplementacja wspierające dobre samopoczucie. Jak odżywiać ciało i umysł? 30.09.2026

Dobre samopoczucie to coś więcej niż brak zmęczenia czy dobry nastrój. To również stabilny poziom energii, zdolność koncentracji, regenerujący i wypoczynkowy sen oraz poczucie równowagi w codziennym życiu. Choć wpływa na nie wiele czynników, jednym z najważniejszych jest sposób, w jaki odżywiamy organizm.

Odpowiednio skomponowana dieta dostarcza składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania mózgu, układu nerwowego, odpornościowego i hormonalnego. Z kolei odpowiednio dobrana suplementacja może pomagać uzupełniać niedobory oraz odpowiadać na zwiększone zapotrzebowanie na wybrane składniki odżywcze.

Jak połączyć te elementy, aby świadomie wspierać zdrowie i dobre samopoczucie?

Jelita, mózg i nastrój – dlaczego codzienna dieta ma znaczenie?

Zależność między sposobem odżywiania a samopoczuciem jest złożona. Mózg potrzebuje stałego dopływu energii, odpowiednich tłuszczów, aminokwasów, witamin i składników mineralnych, aby prawidłowo realizować swoje funkcje. Znaczenie mają również jakość snu, aktywność fizyczna, stres i relacje społeczne.

Warto zwrócić uwagę na oś jelita-mózg, czyli dwukierunkową komunikację między przewodem pokarmowym a układem nerwowym. Uczestniczą w niej między innymi sygnały nerwowe, hormonalne i immunologiczne, a także substancje wytwarzane przez mikroorganizmy jelitowe.

Mikrobiota jelitowa bierze udział w metabolizmie składników pokarmowych i wpływa na procesy związane z funkcjonowaniem organizmu.

Co warto robić na co dzień?

– Regularnie spożywać warzywa i owoce, będące źródłem błonnika oraz wielu związków bioaktywnych.

– Włączać do jadłospisu produkty pełnoziarniste, nasiona roślin strączkowych, orzechy i pestki.

– Sięgać po fermentowane produkty spożywcze, takie jak jogurt naturalny, kefir czy kiszonki, jeśli są dobrze tolerowane.

– Dbać o różnorodność diety zamiast opierać ją na kilku powtarzalnych produktach.

Takie podejście sprzyja dostarczaniu składników odżywczych i wspiera różnorodność mikrobioty jelitowej.

Suplementacja probiotyczna -dodatkowe wsparcie mikrobioty jelitowej

Obok codziennej diety w trosce o mikrobiotę jelitową można rozważyć również suplementację preparatami zawierającymi żywe mikroorganizmy, w tym bakterie probiotyczne. Ich działanie jest zależne od konkretnego szczepu, zastosowanej dawki oraz celu stosowania. Dlatego nie każdy probiotyk będzie działał w taki sam sposób, a korzyści obserwowane w badaniach nad jednym szczepem nie powinny być automatycznie przypisywane wszystkim produktom probiotycznym.

Wybrane szczepy probiotyczne mogą wspierać funkcjonowanie przewodu pokarmowego w określonych sytuacjach. W zależności od szczepu i wskazania badania dotyczą między innymi równowagi mikrobioty jelitowej, wybranych dolegliwości trawiennych oraz ryzyka wystąpienia biegunki związanej ze stosowaniem antybiotyków.

W kontekście osi jelita-mózg naukowcy badają również możliwość wpływu wybranych mikroorganizmów na procesy związane ze stresem i samopoczuciem. Niektóre preparaty określa się mianem psychobiotyków, gdy są badane pod kątem potencjalnego wpływu na funkcjonowanie psychiczne poprzez mechanizmy związane między innymi z komunikacją jelitowo-mózgową.

Wybierając suplement probiotyczny, warto zwrócić uwagę na oznaczenie szczepów, liczbę żywych mikroorganizmów deklarowaną do końca okresu przydatności do spożycia, warunki przechowywania oraz zalecany sposób stosowania. Istotne jest również dopasowanie preparatu do konkretnej potrzeby. Warto pamiętać, że suplementacja probiotyczna nie zastępuje różnorodnej diety bogatej w błonnik, odpowiedniego nawodnienia ani zdrowego stylu życia. Najlepszym punktem wyjścia pozostaje połączenie właściwych nawyków żywieniowych z doborem preparatu odpowiadającego konkretnym potrzebom.

Stabilna energia zaczyna się na talerzu

Uczucie zmęczenia w ciągu dnia nie zawsze oznacza niedobór witamin. Może wynikać z niewystarczającej ilości snu, przewlekłego stresu, zbyt małej podaży energii, odwodnienia lub problemów zdrowotnych.

Jednym z elementów, na które warto zwrócić uwagę, jest kompozycja posiłków. Posiłek zawierający źródło białka, błonnika i tłuszczów nienasyconych, a także odpowiednią ilość węglowodanów, może sprzyjać sytości i pomagać w utrzymaniu energii między posiłkami.

Przykładem może być owsianka z jogurtem naturalnym, owocami i orzechami, pełnoziarnista kanapka z jajkiem i warzywami lub sałatka z kaszą, ciecierzycą i oliwą.

Warto również pamiętać o regularnym piciu wody. Nawet niewielkie odwodnienie może u części osób nasilać uczucie zmęczenia i utrudniać koncentrację.

Nie istnieje jeden idealny schemat żywienia dla wszystkich. Liczą się całokształt diety, zapotrzebowanie energetyczne, stan zdrowia, poziom aktywności i indywidualna tolerancja produktów.

Składniki odżywcze ważne dla układu nerwowego i samopoczucia

Niektóre witaminy, składniki mineralne i kwasy tłuszczowe pełnią szczególnie istotne funkcje w organizmie. Ich odpowiednia podaż pomaga utrzymać prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i procesów metabolicznych.

Magnez – wsparcie prawidłowego funkcjonowania mięśni i układu nerwowego

Magnez uczestniczy w wielu reakcjach enzymatycznych, przewodnictwie nerwowym oraz prawidłowej pracy mięśni. Jego źródłami są między innymi pestki dyni, orzechy, kakao, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe.

Witaminy z grupy B – metabolizm energii i praca układu nerwowego

Witaminy B6, B9, czyli foliany, oraz B12 uczestniczą w istotnych procesach metabolicznych i prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Ich niedobory mogą wiązać się między innymi ze zmęczeniem i innymi objawami zależnymi od konkretnej witaminy.

Witaminę B12 warto szczególnie uwzględnić w planowaniu żywienia osób stosujących dietę wegańską. W takich przypadkach niezbędne jest zapewnienie jej odpowiedniego źródła w postaci suplementu lub produktów wzbogacanych, zgodnie z indywidualnym zapotrzebowaniem.

Witamina D – nie tylko dla odporności

Witamina D pomaga utrzymać prawidłowe funkcjonowanie mięśni, wspiera gospodarkę wapniowo-fosforanową i odgrywa istotną rolę w zdrowiu kości. Jej naturalne źródła pokarmowe są ograniczone, dlatego w Polsce szczególne znaczenie ma uwzględnienie zaleceń dotyczących suplementacji, zależnie od wieku, ekspozycji na słońce, diety i stanu zdrowia.

Kwasy omega-3 – ważne dla mózgu i układu sercowo-naczyniowego

Kwasy tłuszczowe omega-3, zwłaszcza DHA, są istotnymi składnikami struktur komórkowych, w tym tkanki nerwowej. Ich źródłem są przede wszystkim tłuste ryby morskie, a także niektóre suplementy, w tym preparaty na bazie alg.

Osoby, które nie spożywają ryb, mogą rozważyć alternatywne źródła omega-3. Warto jednak pamiętać, że kwas ALA obecny w siemieniu lnianym, nasionach chia i orzechach włoskich jest przekształcany w organizmie do EPA i DHA w ograniczonym stopniu.

Żelazo – kiedy zmęczenie może sygnalizować niedobór?

Żelazo jest niezbędne między innymi do transportu tlenu i prawidłowego metabolizmu energetycznego. Jego niedobór może prowadzić do osłabienia, pogorszenia tolerancji wysiłku i problemów z koncentracją.

W grupie większego ryzyka znajdują się między innymi kobiety z obfitymi miesiączkami, kobiety w ciąży i osoby stosujące diety o ograniczonej podaży żelaza.

Adaptogeny – wsparcie  w okresie wzmożonego stresu i dla dobrego samopoczucia

Współczesny styl życia często wiąże się z dużą liczbą obowiązków, presją czasu i niewystarczającą regeneracją. Dlatego coraz większym zainteresowaniem cieszą się adaptogeny, czyli substancje pochodzenia roślinnego, którym tradycyjnie przypisuje się wspieranie zdolności organizmu do przystosowywania się do obciążeń.

Do najczęściej omawianych roślin należą różeniec górski (Rhodiola rosea) i ashwagandha (Withania somnifera). Choć obie są wykorzystywane w kontekście stresu i zmęczenia, różnią się składem, tradycją stosowania i zakresem dostępnych badań.

Różeniec górski (Rhodiola rosea) – roślina tradycyjnie stosowana przy zmęczeniu

Różeniec górski jest rośliną wykorzystywaną w tradycyjnych systemach ziołolecznictwa. Zawiera między innymi rozawiny i salidrozyd, czyli związki analizowane w badaniach nad jego właściwościami biologicznymi.

Różeniec jest szczególnie interesujący w kontekście przejściowego zmęczenia i odczuwanego stresu. Europejska Agencja Leków (EMA) oceniła jego zastosowanie w tradycyjnych preparatach ziołowych przeznaczonych do łagodzenia objawów stresu, takich jak zmęczenie i osłabienie. [1]

Na co zwrócić uwagę przy wyborze preparatu?

– Na prawidłową identyfikację gatunku Rhodiola rosea.

– Na informację, czy produkt zawiera sproszkowany surowiec, czy ekstrakt, oraz na podaną standaryzację.

– Na zalecenia producenta i przeciwwskazania, zamiast kierowania się wyłącznie liczbą miligramów na etykiecie.

– Na reakcję organizmu i ewentualne działania niepożądane.

Ashwagandha (Withania somnifera) – badania nad stresem i snem

Ashwagandha, znana również jako witania ospała, jest rośliną wykorzystywaną w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Jej korzeń i inne części rośliny zawierają między innymi witanolidy. Skład preparatów może się istotnie różnić w zależności od użytej części rośliny, sposobu ekstrakcji i standaryzacji.

W przypadku ashwagandhy badania kliniczne sugerują, że niektóre preparaty mogą pomagać w łagodzeniu odczuwanego stresu i wspierać sen. [2]

Dieta wspierająca samopoczucie w praktyce

W codziennym życiu najwięcej korzyści może przynieść nie pojedynczy superprodukt, ale konsekwentne stosowanie kilku prostych zasad.

Zadbaj o różnorodność. Wybieraj warzywa i owoce w różnych kolorach, pełnoziarniste produkty zbożowe, źródła białka, orzechy, pestki i tłuszcze nienasycone.

Nie eliminuj całych grup produktów bez potrzeby. Diety restrykcyjne mogą utrudniać pokrycie zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze. Jeśli eliminacja jest konieczna, warto zaplanować ją z dietetykiem.

Jedz regularnie, ale elastycznie. Nie każdy potrzebuje pięciu posiłków dziennie. Najważniejsze, aby sposób jedzenia odpowiadał indywidualnemu rytmowi dnia, zapotrzebowaniu i sygnałom głodu oraz sytości.

Dbaj o sen i regenerację. Nawet najlepiej skomponowana dieta nie zrekompensuje długotrwałego niedoboru snu. Pomocne mogą być stałe pory zasypiania, ograniczenie kofeiny w późniejszych godzinach i wyciszenie przed snem.

Pamiętaj o ruchu i odpoczynku. Regularna aktywność fizyczna, kontakt z naturą i przerwy od obowiązków mogą wspierać ogólne samopoczucie. Nie muszą oznaczać intensywnych treningów – liczy się dopasowanie do możliwości.

Kiedy warto skonsultować się ze specjalistą?

Dieta i suplementacja powinny uwzględniać indywidualną sytuację zdrowotną. Konsultacja z lekarzem lub dietetykiem klinicznym może być szczególnie pomocna w przypadku przewlekłego zmęczenia, podejrzenia niedoborów, chorób przewlekłych, stosowania diet eliminacyjnych, ciąży lub przyjmowania leków.

Utrzymujący się obniżony nastrój, nasilony lęk czy problemy ze snem również zasługują na profesjonalną ocenę. Odpowiednie odżywianie może być elementem wspierającym zdrowie psychiczne, ale nie zastępuje pomocy psychologicznej ani psychiatrycznej, gdy jest ona potrzebna.

Dobre samopoczucie to proces

Świadome odżywianie jest jednym z fundamentów troski o ciało i umysł. Różnorodna dieta, odpowiednia ilość energii, nawodnienie i dbałość o jakość posiłków pomagają dostarczać składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Suplementacja może mieć ważne miejsce w tym procesie. Nie chodzi o przyjmowanie jak największej liczby preparatów, lecz o rozpoznanie tego, czego organizm faktycznie potrzebuje.

W podejściu holistycznym równie ważne są sen, aktywność fizyczna, regeneracja i troska o zdrowie psychiczne. To właśnie połączenie tych elementów tworzy podstawę codziennego dobrostanu.

Zacznij od podstaw: zadbaj o różnorodny jadłospis, regularny odpoczynek i uważność na sygnały organizmu. A jeśli rozważasz suplementację, wybieraj ją świadomie – najlepiej w oparciu o wiarygodne zalecenia i indywidualną ocenę potrzeb.

Bibliografia

  1. European Medicines Agency (EMA). Rhodiola rosea L., rhizoma et radix – European Union herbal monograph. Europejska Agencja Leków, aktualizacja dokumentacji w 2024 r.
    https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/rhodiolae-roseae-rhizoma-et-radix
  2. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Ashwagandha: Usefulness and Safety. National Institutes of Health.
    https://www.nccih.nih.gov/health/ashwagandha
  3. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH). Safe Use of Complementary Health Products and Practices. National Institutes of Health.
    https://www.nccih.nih.gov/health/safety
  4. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Dietary Supplements: Fact Sheets. Informacje naukowe na temat witamin, składników mineralnych i ich bezpiecznego stosowania.
    https://ods.od.nih.gov/factsheets/list-VitaminsMinerals/
  5. World Health Organization (WHO). Healthy diet. Informacje dotyczące zasad zdrowego odżywiania i profilaktyki zdrowotnej.
    https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet
  6. Płudowski P. i wsp. Guidelines for Preventing and Treating Vitamin D Deficiency: A 2023 Update in Poland. Nutrients. 2023;15(3):695.
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9920487/
Zmęczony już o 15:00? Jak witaminy i składniki mineralne wpływają na poziom Twojej energii. Maja Stål, dietetyczka i analityk biomedyczny, Holistic Sweden 24.09.2026

Czy czujesz się niewytłumaczalnie zmęczony i już wczesnym popołudniem czujesz wyraźny spadek energii? Organizm każdego dnia potrzebuje wielu składników odżywczych do prawidłowego metabolizmu energetycznego, zmniejszenia zmęczenia oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

Zbliża się godzina trzecia i nagle dzień wydaje się znacznie dłuższy. Koncentracja spada, energia się obniża, a Ty zaczynasz mieć ochotę na coś słodkiego albo może na filiżankę kawy.

Oczywiście na to, jak pełni energii się czujemy, wpływa wiele czynników od jakości snu i poziomu doświadczanego stresu po równowagę poziomu cukru we krwi. Znaczenie ma jednak również dostępność witamin i składników mineralnych. Organizm każdego dnia potrzebuje wielu składników odżywczych do prawidłowego metabolizmu energetycznego, zmniejszenia zmęczenia oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

Energia wymaga czegoś więcej niż kalorii

Żywność dostarcza nam energii i materiałów budulcowych w postaci tłuszczów, węglowodanów i białka. Dieta zawiera również witaminy i minerały, które są potrzebne, aby organizm mógł przekształcać pożywienie w energię oraz aby nasze komórki mogły prawidłowo funkcjonować.

Wiele składników odżywczych, takich jak witaminy z grupy B, magnez, żelazo i miedź, przyczynia się do prawidłowego metabolizmu energetycznego organizmu. Magnez, żelazo, foliany oraz witaminy B6, B12 i C pomagają zmniejszyć uczucie zmęczenia i znużenia. Wiele składników odżywczych pełni również podwójne funkcje. Na przykład witamina C, witaminy B6 i B12 oraz foliany przyczyniają się zarówno do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, jak i do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia.

Obecnie spożycie składników odżywczych z diety jest zróżnicowane. Wiele osób odżywia się monotonnie, spożywa zbyt mało owoców i warzyw oraz zbyt dużo żywności przetworzonej (1). W rzeczywistości 40 procent energii spożywanej przez Szwedów pochodzi z żywności przetworzonej (2), a niedobory składników odżywczych są powszechne (3,4).

Niedobór niektórych witamin i składników mineralnych, na przykład żelaza, witaminy D i magnezu, wiąże się ze zmęczeniem i obniżoną wydolnością organizmu (5,6,7). Badania wskazują również, że szeroka, codzienna suplementacja witaminami i składnikami mineralnymi może zmniejszać odczuwanie zmęczenia psychicznego i stanowić ważny element wspierający organizm w utrzymaniu energii i sił witalnych (8,9,10).

Choć zdrowa dieta zawsze powinna być podstawą, szeroki suplement witaminowo-mineralny może być prostym sposobem na uzupełnienie diety i stworzenie stabilnej bazy żywieniowej.

Holistic Multivitamin zawiera wszystkie 13 witamin w zoptymalizowanych, wysokich dawkach. Oznacza to, że produkt nie zawiera jedynie niewielkich ilości każdej witaminy, lecz przemyślane ilości poszczególnych składników, które razem zapewniają szerokie wsparcie żywieniowe.

Więcej niż multiwitamina

Wybierając multiwitaminę, łatwo skupić się wyłącznie na tym, ile witamin zawiera dany produkt. To jednak nie wszystko. Znaczenie ma również ilość każdego składnika odżywczego oraz forma, w jakiej występuje.

Formułę uzupełniono również o bioflawonoidy pochodzące z owoców cytrusowych oraz piperynę, które mają wspierać wchłanianie składników odżywczych, a także substancje podobne do witamin z grupy B – cholinę, inozytol i PABA. Celem jest stworzenie bardziej kompleksowej formuły.

A co z minerałami?

Witaminy współdziałają z minerałami w wielu procesach zachodzących w organizmie. Dlatego minerały stanowią ważny element podstawowej suplementacji.

Holistic Multimineral zawiera 13 niezbędnych minerałów w wybranych, dobrze przyswajalnych formach i wysokich dawkach. Wśród nich znajdują się między innymi magnez, cynk, selen, żelazo i miedź.

Oprócz niezbędnych minerałów produkt zawiera również naturalny kompleks mineralny obejmujący ponad 70 pierwiastków śladowych. Zapewnia to wyjątkowo szeroki profil mineralny, uzupełniający bardziej znane minerały o różnorodne składniki, które naturalnie występują w naszej diecie i środowisku.

Dzięki temu otrzymujesz nie tylko kilka wybranych minerałów, ale również szerszy zestaw pierwiastków śladowych. Wiele z nich występuje w organizmie jedynie w bardzo małych ilościach, ale pełni ważne funkcje.

Maja Stål
dietetyczka i analityk biomedyczny,
Holistic Sweden

Odniesienia

  1. Costa RM., et al. Quantitative Assessment of the Inadequate Intake of Macronutrients, Minerals, and Vitamins Associated with Ultra-Processed Food Consumption. Int J Environ Res Public Health. 2024 Jul 8;21(7):888.
  2. Mertens E, Colizzi C, Peñalvo JL. Ultra-processed food consumption in adults across Europe. Eur J Nutr. 2022 Apr;61(3):1521-1539.
  3. Becker W., et al. Dietary habits, nutrient intake and biomarkers for folate, vitamin D, iodine and iron status among women of childbearing age in Sweden. Ups J Med Sci. 2016 Nov;121(4):271-275.
  4. Roman Viñas B., et al. Projected prevalence of inadequate nutrient intakes in Europe. Ann Nutr Metab. 2011;59(2-4):84-95. 
  5. Verdon F., et al. Iron supplementation for unexplained fatigue in non-anaemic women: double blind randomised placebo controlled trial. BMJ. 2003 May 24;326(7399):1124. 
  6. Nowak A., et al. Effect of vitamin D3 on self-perceived fatigue: A double-blind randomized placebo-controlled trial. Medicine (Baltimore). 2016 Dec;95(52):e5353.  Magnesium-Consumer.pdf
  7. Haskell CF., et al. Effects of a multi-vitamin/mineral supplement on cognitive function and fatigue during extended multi-tasking. Hum Psychopharmacol. 2010 Aug;25(6):448-61. 
  8. Dodd FL., et al. Acute and chronic effects of multivitamin/mineral supplementation on objective and subjective energy measures. Nutr Metab (Lond). 2020 Feb 24;17:16.
  9. Barnish M, Sheikh M, Scholey A. Nutrient Therapy for the Improvement of Fatigue Symptoms. Nutrients. 2023 Apr 30;15(9):2154.
Zespół metaboliczny – czy i jaki mamy wpływ na jego rozwój? Czynniki ryzyka i możliwości profilaktyki Teresa Jaroszyńska, ekspertka Holistic Polska 09.09.2026

Zespół metaboliczny – więcej niż pojedynczy problem zdrowotny

Zespół metaboliczny nie jest osobną jednostką chorobową, lecz obejmuje współwystępowanie kilku czynników ryzyka sercowo – naczyniowego i cukrzycy typu 2. Należą do nich m.in. insulinooporność, otyłość, zaburzenia gospodarki lipidowej, podwyższone stężenie trójglicerydów oraz nadciśnienie tętnicze. Wszystkie te czynniki są ze sobą powiązane poprzez zachodzące w organizmie mechanizmy i szlaki metaboliczne.

Skąd bierze się zespół metaboliczny?

Ze względu na jego złożoność i wielopłaszczyznowe podłoże, zespół metaboliczny nie został jeszcze w pełni poznany i nadal pozostaje przedmiotem badań. Jednak wiele wskazuje na to, że u podstaw rozwoju zespołu metabolicznego leży siedzący tryb życia, mała aktywność fizyczna i złe nawyki żywieniowe. Mechanizmy prowadzące do rozwoju zaburzeń metabolicznych są analizowane na poziomie komórkowym, tkankowym i narządowym. Badania wskazują m.in. na istotny związek z insulinoopornością oraz nadmiernym przepływem kwasów tłuszczowych.

Styl życia ma znaczenie – na co mamy wpływ?

U osób znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia zaleca się podejmowanie działań mających na celu zwiększenie aktywności fizycznej, poprawę sposobu odżywiania oraz redukcję nadmiernej masy ciała. Oznacza to, że na wiele czynników sprzyjających rozwojowi zespołu metabolicznego mamy realny wpływ.

Stres również ma znaczenie

Istotnym czynnikiem, który może negatywnie wpływać na funkcjonowanie organizmu i procesy metaboliczne jest przewlekły stres. Może on zwiększać ryzyko rozwoju chorób układu krążenia, a także wpływać na zachowania związane ze stylem życia, takie jak aktywność fizyczna, sposób odżywiania czy jakość snu.

Czy uważność może wspierać zdrowie metaboliczne?

Przeprowadzono badanie, którego celem było sprawdzenie, czy ograniczenie stresu poprzez praktykę uważności może korzystnie wpływać na wybrane czynniki ryzyka sercowo- naczyniowego. W badaniu, trwającym ponad 2 miesiące, wzięły udział 33 osoby znajdujące się w grupie ryzyka chorób układu krążenia. Uczestnikom wykonano badania krwi przed rozpoczęciem i po zakończeniu badania. Po zakończeniu obserwacji odnotowano m.in. poprawę samopoczucia oraz zwiększenie świadomości własnego ciała i relacji z innymi osobami. Zaobserwowano również obniżenie stężenia złego cholesterolu LDL średnio o 15% i całkowitego średnio o 10%. Analizy wykazały, że korzystne zmiany dotyczące profilu lipidowego utrzymywały się także w kolejnych miesiącach.

Wyniki te sugerują, że redukcja stresu z wykorzystaniem technik uważności, takich jak MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction), może być wartościowym elementem wspierającym działania profilaktyczne dotyczące zdrowia metabolicznego i sercowo-naczyniowego.

Błonnik – prosty element diety, który może mieć znaczenie

Kolejnym ważnym elementem profilaktyki zaburzeń metabolicznych jest odpowiednia ilość błonnika w diecie. Podwyższone stężenie trójglicerydów jest jednym z czynników związanych z rozwojem insulinooporności, dlatego sposób odżywiania może odgrywać istotną rolę w ograniczaniu ryzyka zaburzeń metabolicznych i cukrzycy typu 2.

Więcej błonnika – jakie korzyści dla gospodarki metabolicznej?

Przeprowadzono metaanalizę badań w celu określenia wpływu wyższego spożycia błonnika na kontrolę glikemii, ryzyko chorób sercowo – naczyniowych oraz inne czynniki ryzyka kardiometabolicznego. Analizowano m.in. dane osób ze stanem przedcukrzycowym oraz cukrzycą typu 1i 2. Porównywano osoby spożywające około 35 g błonnika dziennie z osobami, u których średnie spożycie wynosiło około 19 g dziennie. W wyniki wskazały, że zwiększone spożycie błonnika w diecie wiązało się z korzystnymi zmianami w zakresie gospodarki węglowodanowej, obserwowano m.in. zmniejszenie hemoglobiny glikowanej, glukozy na czczo oraz insuliny. Zaobserwowano również korzystne zmiany dotyczące gospodarki lipidowej. Zmniejszeniu uległy stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i trójglicerydów. Odnotowano także korzystny wpływ na masę ciała i stężenie białka C-reaktywnego.

Wyniki badania sugerują więc, że zwiększenie błonnika w diecie do około 35 g dziennie może mieć istotny udział we wspieraniu leczenia zaburzeń metabolicznych i cukrzycy. Jednocześnie odpowiednia ilość błonnika w diecie może być ważnym elementem profilaktyki, pomagającym utrzymać prawidłową gospodarkę glikozowo-lipidową i zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób metabolicznych.

Czy mamy wpływ na rozwój zespołu metabolicznego?

W wielu przypadkach – tak. Możemy znacząco oddziaływać na styl życia. Regularna aktywność fizyczna, prawidłowo zbilansowana dieta, odpowiednia ilość błonnika, utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz ograniczanie przewlekłego stresu mogą mieć istotne znaczenie w zapobieganiu rozwojowi zespołu metabolicznego.

Profilaktyka zaczyna się wcześniej, niż myślimy

Warto więc pamiętać, że zaburzenia metaboliczne nie pojawiają się z dnia na dzień. Często rozwijają się stopniowo, przez lata. Tym samym również działania profilaktyczne warto podejmować odpowiednio wcześnie – zanim nieprawidłowe wyniki badań przekształcą się w trwałe problemy zdrowotne.

Źródła:

1/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID19407331

2/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID33719899

3/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID33075830

4/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID15836891

5/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID32142510

6/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov PMID37065738

Teresa Jaroszyńska
Ekspertka Holistic Polska
Prowadzi bezpłatne konsultacje w ramach Ekspertlinii Holistic: +48 572 312 127*
(*opłata jak za połączenie standardowe wg. taryfy operatora)

Podstawa twojego zdrowia: witaminy i składniki mineralne, Maja Stål – dietetyczka, analityk biomedyczny Holistic Sweden 03.09.2026

Często słyszymy, że potrzebujemy witamin i składników mineralnych ale czym one właściwie są? Dlaczego odgrywają tak ważną rolę dla naszego zdrowia? W tym artykule wyjaśniamy, czym się od siebie różnią, jak współdziałają w organizmie oraz dlaczego obie te grupy składników  są absolutnie niezbędne, abyśmy mogli czuć się dobrze  zarówno dziś, jak i w dłuższej perspektywie.

Podstawa Twojego zdrowia: witaminy i składniki mineralne

Układ odpornościowy to najbardziej zaawansowany systemem ochronnym organizmu, ale jego prawidłowe funkcjonowanie jest całkowicie zależne od odpowiednich składników budulcowych. Witaminy i składniki mineralne, takie jak cynk, witamina C, witamina D i selen, odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, od wspierania prawidłowego funkcjonowania komórek obronnych, po ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym. Czym właściwie są witaminy i składniki mineralne? Dlaczego odgrywają tak ważną rolę dla naszego zdrowia?

CZYM SĄ WITAMINY?

Witaminy to związki organiczne, których organizm potrzebuje w niewielkich ilościach, ale które mają ogromne znaczenie. Uczestniczą w setkach procesów biologicznych i są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Ponieważ większości witamin nie jesteśmy w stanie samodzielnie wytwarzać, musimy dostarczać je wraz z dietą lub w postaci suplementów. Witaminy przyczyniają się między innymi do:

  • prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego,
  • prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego,
  • ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym,
  • prawidłowego metabolizmu energetycznego,
  • prawidłowego przebiegu procesów krwiotwórczych i zdrowia kości.

CZYM SĄ SKŁADNIKI MINERALNE?

Składniki mineralne to pierwiastki występujące naturalnie w skorupie ziemskiej. Są pobierane przez rośliny i zwierzęta, i dzięki temu dostarczamy je naszemu organizmowi wraz z pożywieniem. Minerały często dzieli się na makroelementy (których organizm potrzebuje w większych ilościach, np. wapnia i magnezu) oraz pierwiastki śladowe (których potrzebujemy w mniejszych ilościach, np. cynku i selenu). Choć minerały są potrzebne w niewielkich ilościach, podobnie jak witaminy są niezwykle ważne dla naszego zdrowia. Składniki mineralne między innymi:

  • wspierają kości i zęby (np. wapń, magnez, fosfor),
  • przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania mięśni i przewodnictwa nerwowego,
  • wspierają aktywność enzymów i metabolizm,
  • pomagają regulować gospodarkę wodno-elektrolitową i równowagę kwasowo-zasadową,
  • uczestniczą w transporcie tlenu we krwi (żelazo).

WITAMINY + SKŁADNIKI MINERALNE = WZAJEMNA WSPÓŁPRACA

Witaminy i składniki mineralne  często współdziałają ze sobą. Niektóre minerały są potrzebne, aby witaminy mogły być metabolizowane i wykorzystywane przez organizm, podczas gdy niektóre witaminy wpływają na wchłanianie i metabolizm minerałów. Przykładowo magnez jest potrzebny do przekształcenia witaminy D w jej aktywną formę. Dlatego równowaga składników odżywczych nie dotyczy wyłącznie pojedynczych substancji liczy się ich wzajemne współdziałanie jako całość.

PODSTAWĄ ZDROWIA SĄ SKŁADNIKI ODŻYWCZE

Zrozumienie podstawowych funkcji witamin i składników mineralnych  oraz tego, jak możemy je dostarczać organizmowi  jest pierwszym krokiem w kierunku bardziej świadomego i długofalowego dbania o swoje zdrowie. Nie chodzi o szybkie rozwiązania, lecz o budowanie solidnych podstaw zdrowia na przyszłość.

Aby organizm mógł właściwie wykorzystywać makroskładniki dostarczane wraz z dietą (węglowodany, białka i tłuszcze), potrzebuje wsparcia mikroskładników odżywczych. W odpowiednich proporcjach współpracują one ze sobą, jednak nadmiar określonego składnika może działać jak konkurent dla innych substancji, które są wchłaniane i metabolizowane w podobny sposób.

RÓWNOWAGA W ODNIESIENIU DO WITAMIN

Większość witamin jest rozpuszczalna w wodzie i wydalana przez nerki wraz z moczem. Dlatego nie mogą być magazynowane w organizmie przez długi czas i potrzebujemy ich odpowiedniej, codziennej podaży, aby uniknąć niedoborów. Aby mogły rozpuścić się w organizmie, potrzebują środowiska wodnego. Jeśli więc przyjmujesz suplementy zawierające witaminy rozpuszczalne w wodzie między posiłkami, najlepiej popić je niewielką ilością płynu.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E i K) potrzebują tłuszczu, aby mogły się rozpuścić i zostać wchłonięte. Dlatego suplementy zawierające witaminy rozpuszczalne w tłuszczach najlepiej przyjmować wraz z posiłkiem zawierającym niewielką ilość tłuszczu, np. kilka orzechów lub awokado. Witamina E stanowi jednak pewien wyjątek, ponieważ może zostać wchłonięta również wtedy, gdy tłuszcz zostanie dostarczony później. Wchłanianie może zachodzić nawet około 12 godzin po przyjęciu, co oznacza, że wystarczy spożyć niewielką ilość tłuszczu w ciągu tego samego dnia, w którym przyjmujesz witaminę E. Ponieważ witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są magazynowane w wątrobie i tkance tłuszczowej, przyjmowanie suplementów w dawkach przekraczających zalecany poziom może wiązać się z ryzykiem przedawkowania.

Wapń najlepiej działa w połączeniu z witaminą D, ponieważ witamina D pomaga organizmowi wchłaniać wapń. Witamina K i magnez są potrzebne, aby organizm mógł lepiej wykorzystywać witaminę D. Magnez odgrywa również ważną rolę w kontekście witaminy D, przyczyniając się do utrzymania równowagi w gospodarce wapniowej organizmu. Prawidłowa równowaga między magnezem a wapniem jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Witamina D współdziała również z witaminą K2, odniesieniu do zdrowia kości i zębów. Witamina D przyczynia się do zwiększenia wchłaniania wapnia w jelitach, natomiast witamina K2 pomaga kierować wapń do odpowiednich tkanek, takich jak kości i zęby. Jednocześnie K2 przyczynia się do ograniczenia odkładania się wapnia w tkankach miękkich, np. w naczyniach krwionośnych. W przypadku suplementacji witaminą D zapotrzebowanie na witaminę K2 może zatem wzrosnąć. Obie te witaminy współdziałają ze sobą i odgrywają ważną rolę w utrzymaniu zdrowia kości.

Witaminy z grupy B należą do grupy witamin o bardzo podobnej budowie. Oznacza to, że mogą konkurować ze sobą, jeśli przyjmujemy tylko jedną lub kilka z nich albo niektóre w bardzo wysokich dawkach. Przykładem jest pirydoksyna (B6), która działa antagonistycznie wobec tiaminy (B1) i kwasu foliowego (B9), podczas gdy kwas foliowy jest również antagonistą kobalaminy (B12). Więcej informacji znajdziesz na tym diagramie.

Witamina C i witamina E tworzą ważny zespół. Ich wyjątkowe współdziałanie pomaga organizmowi wytwarzać i ponownie wykorzystywać ważny antyoksydant – glutation.

RÓWNOWAGA SKŁADNIKÓW MINERALNYCH

Składniki minerlane uczestniczą w wielu różnych reakcjach zachodzących w organizmie. Łatwiej niż witaminy konkurują ze sobą o wchłanianie. Pamiętaj, aby przyjmować suplementy ze składnikami mineralnymi  wraz z posiłkiem w przeciwnym razie mogą powodować nudności.

Wapń i magnez są do siebie podobne i współpracują ze sobą w mięśniach. Wapń jest potrzebny do skurczu mięśni, natomiast magnez przyczynia się do ich rozluźnienia po skurczu. Innymi słowy, łatwo zauważyć, jak ważne jest zachowanie równowagi między tymi minerałami.

Jod jest zazwyczaj kojarzony z produkcją hormonów tarczycy. Dzieje się tak dlatego, że składnik ten współpracuje z kilkoma innymi składnikami odżywczymi potrzebnymi do produkcji hormonów tarczycy, między innymi z witaminą A i selenem.

Żelazo, miedź i cynk są uznawane za substancje antagonistyczne. Nadmiar jednego z nich może prowadzić do niedoboru innego.

NAJPIERW ZBUDUJ PODSTAWY

Witaminy i składniki mineralne pełnią ogromnie ważne funkcje w naszym organizmie. Współdziałają w wielu podstawowych procesach zachodzących w organizmie i często wpływają wzajemnie na swoje wchłanianie oraz działanie. Dlatego ważne jest dostarczanie organizmowi szerokiego spektrum witamin i składników mineralnych.

Podstawą zawsze powinna być bogata w składniki odżywcze i urozmaicona dieta, ale suplementy diety mogą służyć jako jej uzupełnienie. Multiwitamin i multimineral Holistic razem zapewniają szeroką i kompleksową bazę najważniejszych witamin, składników mineralnych i pierwiastków śladowych. W połączeniu stanowią solidną podstawę suplementacji, którą następnie można uzupełniać o konkretne składniki odżywcze, zależnie od indywidualnych potrzeb i stylu życia.

Holistic Multivitamin oraz Holistic Multimineral zostały opracowane tak, aby wzajemnie się uzupełniać i razem dostarczać szerokiego spektrum witamin, składników mineralnych i pierwiastków śladowych. Łącząc je, otrzymujesz kompleksowe uzupełnienie mikroskładników odżywczych, których organizm potrzebuje do wielu podstawowych funkcji.

Maja Stål
dietetyczka oraz analityk biomedyczny
Holistic Sweden

Odniesienia:

1] Oregon state university. Fatty foods necessary for vitamin E absorption, but not right away. 2019-09-06.

1] van Ballegooijen AJ, Pilz S, Tomaschitz A, Grübler MR, Verheyen N. The Synergistic Interplay between Vitamins D and K for Bone and Cardiovascular Health: A Narrative Review. Int J Endocrinol. 2017;2017:7454376.

[1] Nordic Nutrition Council. För lite magnesium gör D-vitaminet ineffektivt. 2018-02-27.

1] Minich DM et al. A review of dietary (phyto)nutrients for glutathione support. Nutrients. 2019;11(9).

1] Rosanoff A et al. Essential nutrient interactions: does low or suboptimal magnesium status interact with vitamin D and/or calcium status? Adv Nutr. 2016;7(1):25-43.

1] O’Kane SM et al. Micronutrients, iodine status and concentrations of thyroid hormones: a systematic review. Nutr Rev. 2018;76(6):418-431.

1] Jayalakshmi S et al. Supplemental levels of iron and calcium interfere with repletion of zinc status in zinc-deficient animals. Food Funct. 2016;7(5):2288-2293.